Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, góp phần củng cố sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, nuôi dưỡng lòng tự hào, ý thức trách nhiệm và khát vọng phát triển của mỗi cộng đồng. Đối với đồng bào dân tộc Thái và dân tộc Mông, việc bảo tồn tiếng nói, chữ viết, phong tục, tập quán, lễ hội, nghệ thuật dân gian và các giá trị văn hóa truyền thống càng có ý nghĩa quan trọng, bởi đây là những giá trị làm nên bản sắc riêng và góp phần tạo nên sự phong phú, thống nhất trong đa dạng của văn hóa Việt Nam. Đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà còn là trách nhiệm chính trị trong việc thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về phát triển văn hóa, con người Việt Nam và góp phần bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc, ý thức gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống ngay từ những năm đầu đời.
Hội nghị tập huấn cán bộ quản lý, giáo viên về giáo dục, tuyên truyền, bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Thái- Mông trong trường tiểu học vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức, bồi dưỡng năng lực chuyên môn và kỹ năng triển khai hiệu quả bộ tài liệu, góp phần giúp đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục học sinh hiểu biết, trân trọng và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Thái- Mông. Đây cũng là dịp để các học viên cùng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ những cách làm hay, đồng thời thống nhất định hướng và giải pháp tổ chức các hoạt động giáo dục phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương và nhà trường.
Một số quan điểm giáo dục sau đây trong quá trình GDTT&BTVHTT dân tộc.
Thứ nhất, lấy học sinh làm trung tâm của quá trình giáo dục văn hóa: Mọi hoạt động giáo dục phải hướng tới việc hình thành cho học sinh tình yêu, niềm tự hào và ý thức bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái- dân tộc Mông thông qua những trải nghiệm học tập tự nhiên, phù hợp với đặc điểm tâm lý, ngôn ngữ và môi trường sống của các em. Việc giáo dục cần được thực hiện bằng những hình thức gần gũi, hấp dẫn, tạo điều kiện để học sinh được đọc, viết, nói, nghe, khám phá và thực hành trong các ngữ cảnh gắn với đời sống thực tiễn.
Thứ hai, bảo tồn phải gắn với phát triển: Bảo tồn văn hóa không phải là giữ nguyên trạng mà là kế thừa, phát huy những giá trị tốt đẹp của văn hóa truyền thống trong bối cảnh đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế. Mỗi hoạt động giáo dục cần góp phần giúp học sinh hiểu đúng giá trị văn hóa dân tộc, biết trân trọng, gìn giữ và vận dụng những giá trị đó trong học tập, sinh hoạt và cuộc sống.
Thứ ba, thực hiện giáo dục văn hóa theo hướng tích hợp và toàn diện: Nội dung giáo dục bản sắc văn hóa DT Thái- DT Mông không tách rời chương trình giáo dục phổ thông mà cần được tích hợp linh hoạt trong các môn học, hoạt động giáo dục, hoạt động trải nghiệm và giáo dục địa phương; đồng thời bảo đảm tính khoa học, tính sư phạm và phù hợp với từng cấp học, từng địa phương.
Một số nguyên tắc cơ bản:
Trước hết, phải bảo đảm tính thống nhất giữa mục tiêu giáo dục, nội dung tài liệu và phương pháp tổ chức dạy học; lấy hiệu quả giáo dục và sự phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh làm thước đo. Tiếp đến, phải tôn trọng sự đa dạng văn hóa, phát huy bản sắc riêng của cộng đồng DT Thái- DT Mông, đồng thời tăng cường giao lưu, hiểu biết và đoàn kết giữa các dân tộc. Ngoài ra, cần phát huy vai trò chủ động của giáo viên, học sinh, gia đình, nghệ nhân và cộng đồng địa phương; coi đây là những chủ thể quan trọng trong quá trình bảo tồn và truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống. Hơn thế, việc triển khai phải phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, tránh hình thức, bảo đảm thiết thực, hiệu quả và bền vững.
Các hình thức thực hiện:
Trước hết, đưa nội dung giáo dục văn hóa Thái- Mông vào các môn học và hoạt động giáo dục theo hướng tích hợp; tăng cường tổ chức các hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ, ngày hội văn hóa, tham quan di tích, giao lưu với nghệ nhân và những người am hiểu văn hóa truyền thống. Bên cạnh đó, cần xây dựng môi trường văn hóa trong nhà trường thông qua thư viện, góc văn hóa địa phương, học liệu số và các sản phẩm học tập của học sinh. Đồng thời, đẩy mạnh phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng; huy động sự tham gia của các cơ quan văn hóa, chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội và lực lượng nghệ nhân trong việc gìn giữ, truyền dạy và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc Thái- DT Mông.
Đặc biệt, đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên giữ vai trò quyết định đối với chất lượng triển khai. Vì vậy, cần tổ chức tốt công tác tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nâng cao năng lực khai thác và sử dụng hiệu quả bộ tài liệu; khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng các học liệu phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Tin tưởng với sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp quản lý, sự chủ động của các nhà trường, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, giáo viên cùng sự đồng hành của gia đình và cộng đồng, công tác giáo dục, tuyên truyền, bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Thái- Mông sẽ được triển khai đồng bộ, hiệu quả, góp phần giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, xây dựng môi trường giáo dục giàu bản sắc, nhân văn và phát triển bền vững./.
Tác giả: Phòng Giáo dục Mầm non - Phổ thông, Sở GDĐT
Ý kiến bạn đọc
Những tin khác