Đọc - hiểu “phú sông Bạch Đằng” của Trương Hán Siêu theo thể loại

1.1. Sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến.

Nghị quyết số 29-NQ/TW Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương khóa XI đã khẳng định: “tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc… Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, đảm bảo trung thực, khách quan”. Thấm nhuần Nghị quyết này, tôi nhận thấy:

Dạy văn là dạy cho học sinh năng lực đọc, kỹ năng đọc để học sinh có thể đọc – hiểu bất cứ văn bản nào cùng loại. Từ đọc - hiểu văn mà trực tiếp nhận các giá trị văn học, trực tiếp thể nghiệm các tư tưởng và cảm xúc được truyền đạt bằng nghệ thuật ngôn từ, hình thành cách đọc riêng có cá tính. Đó là con đường duy nhất để bồi dưỡng cho học sinh năng lực của chủ thể tiếp nhận thẩm mỹ. Do đó hiểu bản chất môn văn là môn dạy đọc văn vừa thể hiện cách hiểu thực sự bản chất của văn học, vừa hiểu đúng thực chất việc dạy văn là dạy năng lực, phát triển năng lực là chủ thể của học sinh.

M.Bakhtin – nhà lí luận phê bình Nga nổi tiếng, cây đại thụ về lí luận thể loại đã khẳng định rằng: “…Thể loại là nhân vật chính của tấn bi kịch lịch sử văn học (…) lịch sử văn học trước hết là lịch sử hình thành, phát triển và tương tác giữa các thể loại”. Lịch sử phát triển văn học đã chứng minh điều đó và trong đời sống văn học hôm nay, việc tìm hiểu đặc trưng của các thể loại văn học càng trở nên quan trọng và cần thiết hơn bao giờ hết. Đó sẽ là chìa khóa để khám phá những giá trị đích thực của từng tác phẩm cụ thể, cùng với sự vận động và phát triển của một nền văn học.

Phú là một thể loại khó của văn học trung đại Việt Nam. Đặc biệt khó khăn về khoảng cách không gian, thời gian, ngôn ngữ cũng như là văn hóa tiếp cận. Đây cũng là một trong những bài khó cho việc hướng dẫn học sinh tiếp cận, chiếm lĩnh tác phẩm. Giáo viên vừa phải có kiến thức về thể loại phú, vừa phải có vốn tri thức phong phú về lịch sử, địa lí, văn hóa trong thời đại bấy giờ thì hướng dẫn học sinh mới dễ dàng hơn.

Tuy nhiên không phải giáo viên nào cũng làm được điều ấy. Trên thực tế đã có rất nhiều giáo viên dạy phú mà như dạy một tác phẩm văn học hiện đại. Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến thực trạng trên là khi phân tích các tác phẩm văn học, chúng ta không xác định đúng đặc trưng loại thể. Vì vậy, khi khai thác tác phẩm văn học không những không làm cho tác phẩm trở nên sống động, giàu sức gợi mà trái lại, làm cho tác phẩm khô khan, chết cứng.

Xuất phát từ thực tiễn giảng dạy tại trường THPT Mường Nhà, từ nhu cầu cấp thiết của đặc trưng bộ môn, tôi mạnh dạn làm đề tài: Đọc - hiểu “phú sông Bạch Đằng” của Trương Hán Siêu theo thể loại.

.................

Bạn đọc có thể xem chi tiết hoặc tải về sáng kiến này tại đây