Trường THCS và THPT Quài Tở: Chủ động trang bị "vũ khí số" giúp học sinh vùng cao vững vàng trên không gian mạng

Hòa cùng dòng chảy chuyển đổi số toàn diện, không gian mạng ngày nay đã trở thành một môi trường sống thứ hai, không thể thiếu trong học tập, giao tiếp và sinh hoạt của thế hệ trẻ. Đặc biệt đối với học sinh vùng cao, internet mang đến cơ hội tiếp cận tri thức nhân loại chưa từng có. Tuy nhiên, đằng sau những tiện ích ấy là một thế giới ảo đầy rủi ro: từ các thủ đoạn giả mạo tài khoản, thông báo trúng thưởng, bẫy “việc nhẹ lương cao”, chiếm đoạt mã OTP, rò rỉ dữ liệu cá nhân, cho đến nạn bắt nạt học đường trên không gian mạng, tin giả (fake news) hay công nghệ deepfake tinh vi… Đứng trước thực tiễn đó, việc trang bị cho học sinh khả năng đề kháng, tư duy phản biện và kỹ năng tự bảo vệ mình trên không gian số không còn là một lựa chọn phụ trợ, mà đã trở thành nhiệm vụ cấp thiết của nhà trường hiện đại. 

Sáng thứ hai, ngày 12/10/2026, tại sân trường ngập tràn ánh nắng vùng cao, Trường THCS và THPT Quài Tở đã long trọng tổ chức hoạt động ngoại khóa toàn trường với chuyên đề: “Nâng cao nhận thức về an toàn không gian mạng – Bảo vệ dữ liệu cá nhân và chống lừa đảo qua mạng”. Chương trình có sự tham gia của thầy Hoàng Xuân Bình – Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng nhà trường; cô Đoàn Thị Hoa, cô Mai Thị Lan Hương – Phó Hiệu trưởng; đại diện lực lượng Công an xã Quài Tở; đại diện Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Quài Tở cùng toàn thể các thầy cô giáo, nhân viên và hơn 1.200 em học sinh từ khối 6 đến khối 12.

Không chọn cách truyền đạt khô cứng hay liệt kê các điều luật nặng nề, buổi ngoại khóa được thiết kế mạch lạc, gần gũi với tâm lý lứa tuổi học đường dưới sự dẫn dắt khéo léo của cô giáo Nguyễn Thị Thơ và thầy giáo Lò Ngọc Hiến. 

Tại chương trình, các em học sinh đã được hệ thống hóa những kiến thức cốt lõi về quy định pháp luật liên quan đến an ninh mạng; nhận diện rõ các thủ đoạn lừa đảo phổ biến hiện nay như việc kẻ gian mạo danh cơ quan chức năng, giáo viên, bạn bè để vay tiền, chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội hoặc dụ dỗ tham gia các hội nhóm không lành mạnh. Buổi sinh hoạt cũng đi sâu phân tích những nguy cơ tiềm ẩn từ việc chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân lên mạng xã hội, bấm vào các đường link lạ, làm lộ mật khẩu, cũng như tác hại khôn lường của nạn bắt nạt trên mạng và phát tán tin giả. 

Điểm sáng của chương trình là phần giao lưu, xử lý tình huống giả định tương tác trực tiếp với học sinh, giúp các em rèn luyện tư duy phản biện: biết nghi ngờ trước những thông tin giật gân, biết suy nghĩ kỹ trước khi đăng tải bình luận, và đặc biệt là nắm vững nguyên tắc vàng gồm:

"3 Không" khi tham gia mạng xã hội: Không cung cấp thông tin cá nhân tùy tiện – Không tin ngay vào những món quà/lợi ích dễ dãi – Không hùa theo đám đông bắt nạt hay chia sẻ tin chưa kiểm chứng.

"5 Không" khi gặp sự cố: Không hoảng sợ – Không tiếp tục làm theo yêu cầu của người lạ – Không chuyển tiền – Không cung cấp thêm thông tin cá nhân – Không tự mình giải quyết khi vấn đề nghiêm trọng. 

"5 Nhớ" khi sử dụng Internet: Nhớ bảo vệ thông tin cá nhân – Nhớ kiểm tra trước khi tin và chia sẻ – Nhớ cảnh giác với người lạ và đường link lạ – Nhớ không chuyển tiền, cung cấp OTP khi chưa xác minh – Nhớ báo ngay cho người lớn khi gặp sự cố. 

Các em cũng được hướng dẫn cách tìm kiếm sự trợ giúp kịp thời từ thầy cô, cha mẹ hoặc lực lượng chức năng khi gặp phải các tình huống rủi ro trên không gian số. 

Trò chuyện với chúng tôi sau buổi sinh hoạt, em Lường Thị Ngọc Châu, học sinh lớp 9A3 chia sẻ: "Trước đây, mỗi khi nhận được lời mời kết bạn từ người lạ hay các tin nhắn trúng thưởng, em thường tò mò bấm vào xem vì nghĩ không hại gì. Thậm chí em cũng từng chủ quan chia sẻ ảnh thẻ học sinh lên mạng. Nhưng hôm nay được các thầy cô và các chú công an phân tích, em mới giật mình nhận ra có vô số hiểm họa rình rập. Chắc chắn từ nay em sẽ cẩn trọng hơn rất nhiều, biết cách bảo vệ tài khoản và không dám tùy tiện bấm vào link lạ nữa."

Cùng chung cảm xúc ấy, em Tòng Văn Anh Nghĩa (học sinh lớp 10A3) phấn khởi cho biết: "Phần xử lý tình huống giả định hôm nay cực kỳ thú vị và sát với thực tế chúng em hay gặp khi lướt TikTok hay chơi game. Em đã học được cách từ chối các cạm bẫy 'việc nhẹ lương cao' và biết phải tìm đến ai để cầu cứu nếu không may bị đe dọa trên không gian mạng."

Chia sẻ về ý nghĩa của buổi ngoại khóa, thầy Hoàng Xuân Bình, Bí thư Đảng ủy – Hiệu trưởng nhà trường, nhấn mạnh: "Trong kỷ nguyên số, không gian mạng là môi trường sống thứ hai của các em học sinh. Nhà trường không thể cấm các em tiếp cận công nghệ, mà có trách nhiệm trang bị cho các em 'chiếc khiên' tri thức và đạo đức số. An toàn không gian mạng không chỉ bảo vệ sự an toàn trước mắt về tài sản hay danh dự của các em, mà còn định hình nhân cách, trách nhiệm của một công dân số văn minh, tử tế."

Khép lại buổi ngoại khóa ngắn gọn nhưng giàu ý nghĩa, thông điệp "Nghĩ trước khi đăng – Kiểm tra trước khi tin – Bảo vệ dữ liệu trước khi chia sẻ" đã thấm sâu vào nhận thức của mỗi học sinh Trường THCS và THPT Quài Tở. Hoạt động này một lần nữa khẳng định sự chủ động, tâm huyết của tập thể sư phạm nhà trường trong việc không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chăm lo từng bước đi vững chắc cho học sinh trên hành trình trưởng thành, trở thành những chủ nhân tương lai tự tin, bản lĩnh và an toàn trong kỷ nguyên số.