Một số phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm
- Thứ hai - 12/10/2015 14:53
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Tác giả: Cao Đức Bình - Giáo viên trường THPT Mường Chà, huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên
I. SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC LỰA CHỌN ĐỀ TÀI
Trong một vài năm học gần đây cũng như trong năm học này, bạo lực học đường ngày càng gia tăng, học sinh (HS) tự tử vì nhiều nguyên nhân. HS không hứng thú trong học tập, đánh nhau trong nhà trường, bị xâm phạm, bị lợi dụng, ... là do các em không có khả năng ứng phó với những áp lực căng thẳng trong cuộc sống, không biết giải quyết xung đột, không tiết chế được cảm xúc bản thân. Theo các chuyên gia giáo dục (GD), nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu kỹ năng sống (KNS).
Vấn đề HS thiếu KNS, thiếu tính tự tin, thiếu tự lập, sống thiếu trách nhiệm với bản thân và gia đình, ích kỉ, vô tâm… đang là những rào cản lớn cho sự phát triển toàn diện của thanh thiếu niên khiến nhiều bậc phụ huynh và giáo viên (GV) phiền lòng, trong khi xã hội thì phát triển ngày càng năng động.
Mặt khác tình trạng bạo lực học đường ngày một gia tăng thì kỹ năng (KN) tự bảo vệ mình, KN tiết chế cảm xúc bản thân, KN giải quyết mâu thuẩn là rất cần thiết và phải được coi trọng để giúp các em HS cảm nhận những điều đang diễn ra trong cuộc sống hàng ngày thật có ý nghĩa, các em có cảm giác thoải mái, an toàn và vui vẻ.
Hiện nay nhiều HS sống khép kín thu mình lại, thờ ơ lạnh nhạt với những người sống xung quanh, đắm chìm trong thế giới ảo của game online, của internet,… mà đánh mất chính mình, không quan hệ bạn bè, không thể hiện được mình, rụt rè khi đứng trước đám đông, gặp người lớn thì không chào hỏi, thiếu tôn trọng thầy cô giáo, sống thiếu niềm tin và hoài bão, …
Đứng trước vấn nạn sa sút về đạo đức lối sống của HS, năm học 2011 - 2012, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra chỉ thị "tăng cường nội dung giảng dạy kỹ năng sống cho học sinh", tích cực lồng ghép dạy học tích hợp GD KNS cho các em HS ở tất cả các môn học trong nhà trường.
Tuy nhiên với thói quen dạy và học chưa có tích hợp GD KNS trước kia, nhiều GV cảm thấy rất khó khăn khi lồng ghép GD KNS cho HS vào giờ học. Hơn thế nữa, GD KNS cho các em HS là rất cần thiết nhưng do mới được yêu cầu áp dụng rộng rãi nên còn chưa có tài liệu chuẩn cho các nhà trường vận dụng. Nhiều trường học hiểu không rõ về chương trình này lại càng hoang mang, không biết dạy cái gì và dạy như thế nào. Nhiều GV bối rối không biết phải GD KNS cho HS ra làm sao, lồng ghép vào khi nào và lồng ghép như thế nào cho hợp lí. Ngay cả một số GV cũng chưa có những KNS cần thiết để áp dụng vào cuộc sống thì việc vận dụng các phương pháp GD KNS để truyền đạt nội dung tới các em HS lại càng khó khăn.
Trước tình hình như vậy tôi mong rằng chúng ta hãy nhìn thẳng vào nguyên
nhân của thực trạng trên thì sẽ có cách khắc phục để đem lại hiệu quả lâu dài. Tôi nghĩ việc này không hề khó khăn gì bởi chúng ta tin tưởng một điều rằng không có HS nào muốn mình kém cỏi, muốn mình hư hỏng cả. Ai cũng muốn mình trở thành con người hoàn thiện cả về tri thức và nhân cách. Ngành GD luôn đồng hành cùng gia đình và xã hội, mặt khác chính các em HS cũng tha thiết mong những điều tốt đẹp nhất, do đó chúng ta (những nhà GD) hãy biết kéo họ về phía mình.
Muốn thành công thì dù chúng ta đã là GV cũng hãy mãi là sinh viên trường đời để không ngừng học hỏi. Hãy học để mà dạy lại cho các em và học để cuộc sống của mình thành công, hạnh phúc hơn. Không ai có thể khẳng định rằng mình có đủ KNS để ứng phó với mọi tình huống xảy ra trong cuộc sống. Vì vậy chúng ta phải luôn học hỏi, học hỏi suốt đời để đúc rút được nhiều hơn các kinh nghiệm sống.
Là một GV trong nhà trường, trực tiếp đứng trên bục giảng, qua những năm công tác tại trường Trung học phổ thông (THPT) Mường Chà, tôi nhận thấy rằng các em HS của trường THPT Mường Chà rất thiếu và yếu về KNS. Các em rất nhút nhát, không mạnh dạn tham gia các hoạt động tập thể, KN giao tiếp cực kì hạn chế, KN giải quyết mâu thuẫn lại càng hạn chế hơn, ví như (chỉ với mâu thuẫn tình cảm nam nữ, các em sẵn sàng ăn lá ngón tự tử, chỉ một xích mích nhỏ đã kéo nhau ra sân vận động đánh nhau, ...). Vì vậy trong những năm học gần đây, tôi luôn trăn trở là làm thế nào để các em có được nhận thức đúng đắn về giá trị cuộc sống cũng như có cách giải quyết mâu thuẫn trong cuộc sống một cách tốt đẹp nhất. Cũng xuất phát từ đây, trong những giờ tôi lên lớp tôi luôn chú trọng việc dạy học lồng ghép GD KNS cho các em HS thông qua bộ môn của mình. Đặc biệt trong công tác chủ nhiệm đây là cơ hội tốt nhất để gần gủi và GD KNS cho các em HS của lớp mình. Vì vậy khi được giao nhiệm vụ làm công tác chủ nhiệm, tôi đã chủ động lên kế hoạch (KH) cho những tiết sinh hoạt lớp, những buổi sinh hoạt tập thể, sinh hoạt dưới cờ... để làm sao qua những hoạt động tập thể trên các em có thêm được nhiều KNS cần thiết từ đó giúp các em ngày một tiến bộ hơn.
Từ những thực trạng và mong muốn trên, cùng với những trải nghiệm và kết quả đạt được trong công tác chủ nhiệm, đặc biệt là công tác GD KNS cho các em HS lớp chủ nhiệm, tôi mạnh dạn thực hiện đề tài:
“Một số phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm”.
-------------------------
Bạn đọc có thể xem chi tiết hoặc tải về sáng kiến này tại đây
Trong một vài năm học gần đây cũng như trong năm học này, bạo lực học đường ngày càng gia tăng, học sinh (HS) tự tử vì nhiều nguyên nhân. HS không hứng thú trong học tập, đánh nhau trong nhà trường, bị xâm phạm, bị lợi dụng, ... là do các em không có khả năng ứng phó với những áp lực căng thẳng trong cuộc sống, không biết giải quyết xung đột, không tiết chế được cảm xúc bản thân. Theo các chuyên gia giáo dục (GD), nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu kỹ năng sống (KNS).
Vấn đề HS thiếu KNS, thiếu tính tự tin, thiếu tự lập, sống thiếu trách nhiệm với bản thân và gia đình, ích kỉ, vô tâm… đang là những rào cản lớn cho sự phát triển toàn diện của thanh thiếu niên khiến nhiều bậc phụ huynh và giáo viên (GV) phiền lòng, trong khi xã hội thì phát triển ngày càng năng động.
Mặt khác tình trạng bạo lực học đường ngày một gia tăng thì kỹ năng (KN) tự bảo vệ mình, KN tiết chế cảm xúc bản thân, KN giải quyết mâu thuẩn là rất cần thiết và phải được coi trọng để giúp các em HS cảm nhận những điều đang diễn ra trong cuộc sống hàng ngày thật có ý nghĩa, các em có cảm giác thoải mái, an toàn và vui vẻ.
Hiện nay nhiều HS sống khép kín thu mình lại, thờ ơ lạnh nhạt với những người sống xung quanh, đắm chìm trong thế giới ảo của game online, của internet,… mà đánh mất chính mình, không quan hệ bạn bè, không thể hiện được mình, rụt rè khi đứng trước đám đông, gặp người lớn thì không chào hỏi, thiếu tôn trọng thầy cô giáo, sống thiếu niềm tin và hoài bão, …
Đứng trước vấn nạn sa sút về đạo đức lối sống của HS, năm học 2011 - 2012, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra chỉ thị "tăng cường nội dung giảng dạy kỹ năng sống cho học sinh", tích cực lồng ghép dạy học tích hợp GD KNS cho các em HS ở tất cả các môn học trong nhà trường.
Tuy nhiên với thói quen dạy và học chưa có tích hợp GD KNS trước kia, nhiều GV cảm thấy rất khó khăn khi lồng ghép GD KNS cho HS vào giờ học. Hơn thế nữa, GD KNS cho các em HS là rất cần thiết nhưng do mới được yêu cầu áp dụng rộng rãi nên còn chưa có tài liệu chuẩn cho các nhà trường vận dụng. Nhiều trường học hiểu không rõ về chương trình này lại càng hoang mang, không biết dạy cái gì và dạy như thế nào. Nhiều GV bối rối không biết phải GD KNS cho HS ra làm sao, lồng ghép vào khi nào và lồng ghép như thế nào cho hợp lí. Ngay cả một số GV cũng chưa có những KNS cần thiết để áp dụng vào cuộc sống thì việc vận dụng các phương pháp GD KNS để truyền đạt nội dung tới các em HS lại càng khó khăn.
Trước tình hình như vậy tôi mong rằng chúng ta hãy nhìn thẳng vào nguyên
nhân của thực trạng trên thì sẽ có cách khắc phục để đem lại hiệu quả lâu dài. Tôi nghĩ việc này không hề khó khăn gì bởi chúng ta tin tưởng một điều rằng không có HS nào muốn mình kém cỏi, muốn mình hư hỏng cả. Ai cũng muốn mình trở thành con người hoàn thiện cả về tri thức và nhân cách. Ngành GD luôn đồng hành cùng gia đình và xã hội, mặt khác chính các em HS cũng tha thiết mong những điều tốt đẹp nhất, do đó chúng ta (những nhà GD) hãy biết kéo họ về phía mình.
Muốn thành công thì dù chúng ta đã là GV cũng hãy mãi là sinh viên trường đời để không ngừng học hỏi. Hãy học để mà dạy lại cho các em và học để cuộc sống của mình thành công, hạnh phúc hơn. Không ai có thể khẳng định rằng mình có đủ KNS để ứng phó với mọi tình huống xảy ra trong cuộc sống. Vì vậy chúng ta phải luôn học hỏi, học hỏi suốt đời để đúc rút được nhiều hơn các kinh nghiệm sống.
Là một GV trong nhà trường, trực tiếp đứng trên bục giảng, qua những năm công tác tại trường Trung học phổ thông (THPT) Mường Chà, tôi nhận thấy rằng các em HS của trường THPT Mường Chà rất thiếu và yếu về KNS. Các em rất nhút nhát, không mạnh dạn tham gia các hoạt động tập thể, KN giao tiếp cực kì hạn chế, KN giải quyết mâu thuẫn lại càng hạn chế hơn, ví như (chỉ với mâu thuẫn tình cảm nam nữ, các em sẵn sàng ăn lá ngón tự tử, chỉ một xích mích nhỏ đã kéo nhau ra sân vận động đánh nhau, ...). Vì vậy trong những năm học gần đây, tôi luôn trăn trở là làm thế nào để các em có được nhận thức đúng đắn về giá trị cuộc sống cũng như có cách giải quyết mâu thuẫn trong cuộc sống một cách tốt đẹp nhất. Cũng xuất phát từ đây, trong những giờ tôi lên lớp tôi luôn chú trọng việc dạy học lồng ghép GD KNS cho các em HS thông qua bộ môn của mình. Đặc biệt trong công tác chủ nhiệm đây là cơ hội tốt nhất để gần gủi và GD KNS cho các em HS của lớp mình. Vì vậy khi được giao nhiệm vụ làm công tác chủ nhiệm, tôi đã chủ động lên kế hoạch (KH) cho những tiết sinh hoạt lớp, những buổi sinh hoạt tập thể, sinh hoạt dưới cờ... để làm sao qua những hoạt động tập thể trên các em có thêm được nhiều KNS cần thiết từ đó giúp các em ngày một tiến bộ hơn.
Từ những thực trạng và mong muốn trên, cùng với những trải nghiệm và kết quả đạt được trong công tác chủ nhiệm, đặc biệt là công tác GD KNS cho các em HS lớp chủ nhiệm, tôi mạnh dạn thực hiện đề tài:
“Một số phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm”.
-------------------------
Bạn đọc có thể xem chi tiết hoặc tải về sáng kiến này tại đây